Historia

poniedziałek, 26 września 2011 07:08
Drukuj

W pierwszych wzmiankach o Gromniku pochodz?cych z 1288 r. dowiadujemy si?, ?e otrzyma? on prawo osady od opactwa w Ty?cu wg. prawa niemieckiego, za zgod? W?adys?awa ?okietka. W dokumencie spisanym w Tuchowie w 1334 r. wymienione jest so?ectwo Gromnik. Pierwszy raz jako parafia, Gromnik wymieniony jest w Wykazie zbiórki "Denara ?w. Piotra" w dokumencie z roku 1848. Pewne informacje o parafii i ko?ciele w Gromniku podaje ksi?dz Jan D?ugosz w relacjach Liberbeneficjorum z 1480 r. Gromnik nale?y wtedy do diecezji krakowskiej, znajduje si? w nim ko?ció? parafialny zbudowany z drewna a po?wi?cony ?w. Marcinowi. Stanowi w?asno?? Benedyktynów z Ty?ca. Do parafii gromnickiej nale?? wówczas Chojnik i Golanka.

W 1490 roku Parafia Gromnik nale?y do dekanatu bobowskiego. W?a?cicielem Gromnika jest wówczas Jan Wojnarowski.

W wieku XVI Gromnik by? w r?kach rodziny Wielopolskich. By? to staro?ytny ród, którego przodkowie zwani Bohmarami mieli wielkie znaczenie w?ród mieszczan Krakowa. Z roku 1513 pochodzi dokument wydany przez Jana Konarskiego biskupa krakowskiego dotycz?cy sporu mi?dzy Janem Wielopolskim a Mateuszem Scholastyckim Wojnickim - proboszczem w Gromniku - o prawo do wyr?bu lasów. W 1581 r. w?a?cicielem Gromnika by? Feliks Wielopolski. W tym czasie ziemia by?a w r?kach kmieciów. W ówczesnym Gromniku znajdowa?a si? szko?a parafialna. Obok dworu w Gromniku znajdowa?y si? stawy i m?yn. Znajdujemy te? informacje, ?e na tym terenie piel?gnowano pi?kne ogrody. W samym Gromniku by?o ich sze??.

W 1626 r. Jan Wielopolski syn Feliksa zasiada? w senacie jako kasztelan wojnicki, by? starost? bieckim i boche?skim. Broni? zamku krakowskiego za Jana Kazimierza podczas najazdu szwedzkiego. Sprawowa? poselstwo do cesarza Ferdynanda II w celu otrzymania pomocy przeciw Turcji. Od cesarza otrzyma? tytu? Comitis S.R. Imperii dla siebie i swoich nast?pców. Jego syn Jan posiada? tytu? hrabiego na ?ywcu i Pieskowej Skale. Syn Jana Krzysztof zapisuje w 1719 roku konwentowi karmelitów w Ja?le procent w kwocie 105 florenów rocznie od sumy ubezpieczonej na maj?tku gromnickim. Cztery lata pó?niej Akademia Jagiello?ska w Krakowie otrzymuje procent od sumy 2000 florenów ulokowanych na dobrach Gromnika, Szyd?owej i Poznej.

W 1726 roku Krzysztof Wielopolski zak?ada dla ko?cio?a gromnickiego wielk? fundacj?, która by?a podstaw? istnienia bractwa ró?a?cowego. Od tego momentu ko?ció? w Gromniku uzyska? specjalne przywileje, poprawi? si? jego stan materialny, co pozwoli?o na zakup nowych, cz?sto bardzo cennych sprz?tów liturgicznych.

W 1780 roku w?a?cicielem Gromnika jest Joachim Sobolewski, a parafia gromnicka nale?y w tym okresie do dekanatu pilzne?skiego.

Córka J. Sobolewskiego wysz?a za m?? za Ignacego Dzwonkowskiego, s?dziego ziemskiego w Pil?nie. Rodzina Dzwonkowskich by?a w?a?cicielem dworu i ziem gromnickich przez ca?y wiek XIX i pocz?tek XX. Feliks Dzwonkowski by? kolatorem miejscowego ko?cio?a. Za?o?ona w 1805 r. i prowadzona przez niego w Gromniku stadnina koni by?a uznawana w tamtym czasie za jedn? z najwi?kszych w Monarchii Austrow?gierskiej.

Syn Feliksa, Edward Dzwonkowski to galicyjski pozytywista, jego ?ycie kszta?towa?y realia polityczne XIX wieku. Bra? udzia? w Wio?nie Ludów na W?grzech, nast?pnie przez kilka lat przebywa? na emigracji. W 1855 roku wróci? do Galicji, do Gromnika. Zaj?? si? opuszczonym gospodarstwem ojca i hodowl? koni, ale tak?e dzia?alno?ci? spo?eczn? i polityczn?. Pozostawa? aktywnym cz?onkiem C.K. Towarzystwa Gospodarczo - Rolniczego, wspó?za?o?ycielem Towarzystwa Ubezpiecze? Wzajemnych w Krakowie, dzia?a? w Galicyjskim Towarzystwie Kredytowym Ziemskim, by? inicjatorem rozwoju przemys?u naftowego w Galicji, pos?em galicyjskiego Sejmu Krajowego, a pó?niej cz?onkiem wiede?skiej Rady Pa?stwa.

Edward Dzwonkowski zmar? 3.IX.1887 r. i pochowany zosta? na cmentarzu przy ko?ciele gromnickim. Po jego ?mierci dwór przechodzi? przez r?ce ró?nych w?a?cicieli. Byli nimi: Piotr Bielecki, Jan Chwalibóg.

Rok 1914 to rok wybuchu I wojny ?wiatowej. Ogólna mobilizacja zosta?a og?oszona 1 sierpnia. Wsie zalewaj? wojska narodowo?ci czeskiej i w?gierskiej. Gromnik jest terenem walk pozycyjnych wojsk austriackich z rosyjskimi. Po wycofaniu si? frontu Moskale wkraczaj? do Gromnika 15 listopada 1914 r. Wiele domów w Gromniku i okolicach zosta?o wówczas spalonych. Nie obesz?o si? równie? bez ofiar w ludziach. Pami?tk? po tych walkach s? cmentarze wojskowe.

W lutym 1927 roku w?a?cicielem dworu zosta? emerytowany major W?odzimierz Olszewski. W 1937 roku w?a?cicielami Gromnika zostaj? Jerzy i Maria Magdalena Szczanieccy. Na cmentarzu przy drewnianym ko?ciele zosta? pochowany ojciec Marii, prof. Micha? Rostworowski.

W 1945 roku odby?a si? parcelacja maj?tku dworskiego w Gromniku. Budynek dworski zosta? przeznaczony na szko?? powszechn?. Szko?a otrzyma?a przydzia? gruntu uprawnego, sad oraz park. W 1954 r. rozbudowano dworek. Nowej szko?y doczekano si? dopiero w 1979 r.

W powojennym obliczu Gromnika i s?siednich miejscowo?ci zmieni?o si? bardzo du?o. Zbudowano wiele nowych dróg o nawierzchni asfaltowej, umo?liwiaj?cych komunikacj? z s?siednimi miejscowo?ciami i najwi?kszymi miastami w regionie. Od lat 70-tych nast?pi? wzrost zainteresowania budownictwem mieszkaniowym. Wychodz?c naprzeciw potrzebom prywatnych inwestorów pa?stwo uruchomi?o dogodne warunki kredytowania, PZU dotowa?o koszty wymiany pokry? dachowych ze s?omianych na niepalne i trudnopalne, skorzysta?a z tego wi?kszo?? mieszka?ców gminy. Po za?amaniu tej tendencji w latach 80 - tych obecnie budownictwo mieszkaniowe w gminie rozwija si? znów na wysokim poziomie. Gmina jest w ca?o?ci ztelefonizowana, zgazyfikowana (oprócz Policht), Gromnik ma dost?p do czystej wody ze studni g??binowych, przesy?anej wodoci?giem wiejskim, rozpocz??a si? budowa kanalizacji wraz z oczyszczalni? ?cieków w Gromniku.

Wszystkie informacje o gminie Gromnik przedstawione na stronie internetowej wskazuj? na to, ?e jest ona gmin? bardzo atrakcyjn? dla turystów i potencjalnych inwestorów. Tak wi?c zapraszamy do odwiedzenia naszej gminy.